اشتباهات عامیانه

منظور اشتباهات گفتاری است که در صحبت روی می دهد. در اینجا به اشتباهات گفتاری اشاره می کنیم که بیش از نود درصد مردم به کار می برند و فقط عده کمی آنها را درست بیان می کنند. مثال هایی از آنها:

بی ضرر نیست

حدود 35 سال پیش مدتی در مکالمات عامیانه مرسوم شده بود که دو عبارت هم معنی را باهم ترکیب کرده جمله ای می ساختند که معنی برعکس داشت ولی به جمله اصلی شباهت داشت. البته این نوع مکالمه جنبه شوخی داشت. ولی بچه ها فرق شوخی و جدی را به راحتی درک نمی کنند و در ذهن آنان همان جمله شوخی که عکس معنی جمله اصلی را دارد نقش بسته و حالا که بزرگ شده اند به طور جدی به کار می برند و به معنی جمله نمی اندیشند. دو جمله " ضرر ندارد" و " بی ضرر است" هردو هم معنی هستند و به معنی آن هستند که این کار ضرری ندارد. ترکیب دوجمله فوق این شد: " بی ضرر نیست" . یعنی حتما ضرر دارد. البته جنبه شوخی داشت. ولی همین جمله شوخی امروزه به طور جدی به این معنی به کار می رود که این کار ضرری ندارد. حتی دیده شده در فیلم های تلویزیونی از این جمله اشتباه استفاده می شود.

همچنین تر کیب دوجمله "دست کم نگیرش" و "فکر نکن الکیه" این شد: "فکر نکن کم الکیه" . یعنی خیلی الکیه!

گهی زین به پشت و گهی پشت به زین

شعر اصلی و صحیح که فردوسی سروده این است:

چنین است رسم سرای درشت گهی پشت زین و گهی زین به پشت

اشاره به جایی است که رستم زین و یراق اسب را بر دوش گرفت و پیاده رفت. زمانی رستم پشت زین بود یعنی سوار اسب بود و این بار رستم زین را بر دوش گرفته. پس دو جمله با معانی عکس داریم: " پشت زین" و " زین به پشت" . اما جمله "پشت زین" به اشتباه " پشت به زین" رایج شد که همان معنی " زین به پشت" را دارد.

پس کلمه " به" اضافی است. علاوه بر آن کلمه " به" در شعر دست انداز ایجاد می کند و شعر دیگر روان نیست.

برخی مردم یک اشتباه دیگر انجام میدهند که دو عبارت در همین شعر غلط را باهم جابجا می کنند.

پس شعر اصلی : گهی پشت زین و گهی زین به پشت

و شعر اشتباه : گهی پشت به زین و گهی زین به پشت

و اشتباه تر از آن : گهی زین به پشت و گهی پشت به زین

تریلیارد

ابتدا اشاره می کنیم که عدد هزار 3 تا صفر دارد، میلیون 6 تا صفر دارد، بیلیون 9 تا صفر دارد، تریلیون 12 تا صفر دارد الی آخر...

در سیستم شمارشی دیگر عدد میلیارد 9 تا صفر دارد، بیلیارد 15 تا صفر دارد، تریلیارد 21 صفر دارد الی آخر...

در ایران همه تجار و بیش از نیمی از مدیران برای بیان عددی که 12 تا صفر دارد به جای آن که کلمه "تریلیون" یا "هزارمیلیارد" را به کار ببرند از کلمه تریلیارد استفاده می کنند که دارای 21 صفر است و اشتباهی بزرگ است.

گناه دارد

این اشتباه قدمت بیشتری دارد. مثلا گفته شده "این کار را نکن گناه داره" ، یا "آن شخص را نزن ، گناه داره".

تدریجا تبدیل شده به این جمله " آن شخص گناه داره، نزنش" و حالا می گویند " او گناه داره" یعنی گناهکاره!

ناغافل

از تلفیق دو کلمه ناآگاه و غافل درست شده است.

غافل به معنی ناآگاه و ناغافل قاعدتا بایستی به معنی آگاه باشد اما در میان مردم به معنی ناآگاه و بی خبر جا افتاده است. قدمت این اشتباه بیشتر از سایر اشتباهات فوق است.

جمع الجمع

برخی کلمات خودشان جمع هستند و جمع بستن مجدد اشتباه است.

از جمله کلماتی که اخیرا دارد رایج می شود می توان به کلمات مدارکا و لوازما و وسایلا و غیره اشاره نمود.

توفیق

برخی جوانان به جای کلمه توفیر اشتباها از کلمه توفیق استفاده می کنند.

بد از بدتر

اصطلاح "بدتر از بد" به " بد از بدتر" تبدیل و رایج شده است.